BARF: Biologically Appropriate Raw Food. Het is een trend die ook in Nederland steeds populairder wordt bij katteneigenaren. Voorstanders zweren erbij, tegenstanders waarschuwen voor de risico's. Wat klopt er, en wat niet?
In dit artikel bekijken we het BARF-dieet voor katten van alle kanten. We bespreken wat het precies inhoudt, de mogelijke voordelen, de wetenschappelijk onderbouwde risico's, en wat de Nederlandse dierenartsenvereniging ervan vindt. Zo kun je zelf een weloverwogen keuze maken.
In dit artikel bekijken we het BARF-dieet voor katten van alle kanten. We bespreken wat het precies inhoudt, de mogelijke voordelen, de wetenschappelijk onderbouwde risico's, en wat de Nederlandse dierenartsenvereniging ervan vindt. Zo kun je zelf een weloverwogen keuze maken.
Wat is BARF precies?
BARF staat voor Biologically Appropriate Raw Food, of in het Nederlands: biologisch geschikt rauw voedsel. Het idee is dat katten in het wild rauw vlees eten, en dat commercieel kattenvoer te ver af staat van hun natuurlijke dieet.
Een typisch BARF-menu voor katten bestaat uit:
Rauw vlees als basis (70 tot 80 procent), zoals kip, kalkoen, konijn, of rund. Dit is de hoofdbron van eiwitten en vetten.
Rauwe botten (10 tot 15 procent), meestal kippenvleugels of -nekken. Deze leveren calcium en fosfor.
Orgaanvlees (5 tot 10 procent), zoals lever, nieren en hart. Dit zijn belangrijke bronnen van vitaminen en mineralen.
Aanvullingen (5 procent), zoals visolie (omega-3), taurine, en soms een klein beetje groenten.
Het samenstellen van een uitgebalanceerd BARF-menu is complex. Fouten in de verhouding kunnen leiden tot ernstige voedingstekorten of -overschotten.
Een typisch BARF-menu voor katten bestaat uit:
Rauw vlees als basis (70 tot 80 procent), zoals kip, kalkoen, konijn, of rund. Dit is de hoofdbron van eiwitten en vetten.
Rauwe botten (10 tot 15 procent), meestal kippenvleugels of -nekken. Deze leveren calcium en fosfor.
Orgaanvlees (5 tot 10 procent), zoals lever, nieren en hart. Dit zijn belangrijke bronnen van vitaminen en mineralen.
Aanvullingen (5 procent), zoals visolie (omega-3), taurine, en soms een klein beetje groenten.
Het samenstellen van een uitgebalanceerd BARF-menu is complex. Fouten in de verhouding kunnen leiden tot ernstige voedingstekorten of -overschotten.
Mogelijke voordelen van rauw voer
Voorstanders van BARF noemen verschillende voordelen. We bespreken ze eerlijk, met de kanttekening dat veel van deze claims niet of beperkt wetenschappelijk zijn onderbouwd.
Betere vachtkwaliteit wordt vaak genoemd. Sommige katteneigenaren merken een glanzendere vacht na de overstap op rauw voer. Dit kan komen door het hogere vetgehalte en de aanwezigheid van omega-vetzuren.
Betere tandhygiene is een ander veelgenoemd voordeel. Het kauwen op rauwe botten kan helpen bij het schoonhouden van het gebit. Hier zit echter ook een risico aan, waarover we verderop meer vertellen.
Kleinere, minder ruikende ontlasting wordt door veel BARF-voerders gemeld. Dit komt doordat rauw vlees over het algemeen beter verteerbaar is dan sommige commerciele voersoorten met veel vullers.
Meer eetlust en enthousiasme bij het eten is logisch: vers rauw vlees is voor de meeste katten aantrekkelijker dan brokjes uit een zak.
Betere vachtkwaliteit wordt vaak genoemd. Sommige katteneigenaren merken een glanzendere vacht na de overstap op rauw voer. Dit kan komen door het hogere vetgehalte en de aanwezigheid van omega-vetzuren.
Betere tandhygiene is een ander veelgenoemd voordeel. Het kauwen op rauwe botten kan helpen bij het schoonhouden van het gebit. Hier zit echter ook een risico aan, waarover we verderop meer vertellen.
Kleinere, minder ruikende ontlasting wordt door veel BARF-voerders gemeld. Dit komt doordat rauw vlees over het algemeen beter verteerbaar is dan sommige commerciele voersoorten met veel vullers.
Meer eetlust en enthousiasme bij het eten is logisch: vers rauw vlees is voor de meeste katten aantrekkelijker dan brokjes uit een zak.
Risico's en nadelen van BARF
De risico's van rauw voer zijn wetenschappelijk beter onderbouwd dan de voordelen. Het is belangrijk om deze serieus te nemen.
Bacteriële besmetting is het grootste risico. Rauw vlees kan bacteriën bevatten zoals Salmonella, Listeria, E. coli en Campylobacter. Deze zijn niet alleen gevaarlijk voor je kat, maar ook voor de mensen in het huishouden. Onderzoek van de Universiteit Utrecht toonde aan dat een significant percentage commercieel rauw diervoeder besmet is met ziekteverwekkers.
Voedingstekorten of -overschotten zijn een reëel gevaar bij zelfgemaakt BARF. Katten hebben specifieke behoeften aan taurine, vitamine A, calcium, fosfor en arachidonzuur. Een verkeerde balans kan leiden tot hartproblemen, botaandoeningen, blindheid of leverproblemen.
Botfracturen en verstoppingen kunnen optreden door rauwe botten. Botsplinten kunnen de slokdarm, maag of darmen beschadigen. Dit is een serieus risico, vooral bij kleinere katten.
Parasieten zoals Toxoplasma gondii kunnen in rauw vlees zitten. Dit is extra relevant als er zwangere vrouwen of mensen met een verzwakt immuunsysteem in het huishouden zijn.
Bacteriële besmetting is het grootste risico. Rauw vlees kan bacteriën bevatten zoals Salmonella, Listeria, E. coli en Campylobacter. Deze zijn niet alleen gevaarlijk voor je kat, maar ook voor de mensen in het huishouden. Onderzoek van de Universiteit Utrecht toonde aan dat een significant percentage commercieel rauw diervoeder besmet is met ziekteverwekkers.
Voedingstekorten of -overschotten zijn een reëel gevaar bij zelfgemaakt BARF. Katten hebben specifieke behoeften aan taurine, vitamine A, calcium, fosfor en arachidonzuur. Een verkeerde balans kan leiden tot hartproblemen, botaandoeningen, blindheid of leverproblemen.
Botfracturen en verstoppingen kunnen optreden door rauwe botten. Botsplinten kunnen de slokdarm, maag of darmen beschadigen. Dit is een serieus risico, vooral bij kleinere katten.
Parasieten zoals Toxoplasma gondii kunnen in rauw vlees zitten. Dit is extra relevant als er zwangere vrouwen of mensen met een verzwakt immuunsysteem in het huishouden zijn.
Standpunt van dierenartsen in Nederland
- De KNMvD raadt rauw vlees in het voer af vanwege bewezen gezondheidsrisico's voor dier en mens
- De Faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht waarschuwt voor bacteriële besmettingen in commercieel rauw voer
- Het RIVM wijst op het risico van zoönotische infecties (overdraagbaar van dier op mens)
- De Dierenbescherming adviseert om bij voorkeur compleet en uitgebalanceerd voer te geven
- De European Pet Food Industry Federation (FEDIAF) stelt dat commercieel kattenvoer aan strenge veiligheidsnormen voldoet die niet gelden voor rauw vlees
BARF en kittens: extra voorzichtig
Voor kittens geldt extra voorzichtigheid bij rauw voer. Hun immuunsysteem is nog niet volledig ontwikkeld, waardoor ze gevoeliger zijn voor bacteriële infecties. Daarnaast zijn de voedingsbehoeften van een groeiend kitten zeer specifiek.
Een tekort aan calcium kan leiden tot botafwijkingen. Een tekort aan taurine kan hartproblemen en blindheid veroorzaken. Een verkeerde calcium-fosforverhouding kan groeistoornissen geven.
Als je ondanks de risico's toch rauw voer wilt geven aan je kitten, raden we sterk aan om dit alleen te doen onder begeleiding van een dierenarts met kennis van voedingsleer, en om gebruik te maken van professioneel samengestelde complete BARF-maaltijden.
Een tekort aan calcium kan leiden tot botafwijkingen. Een tekort aan taurine kan hartproblemen en blindheid veroorzaken. Een verkeerde calcium-fosforverhouding kan groeistoornissen geven.
Als je ondanks de risico's toch rauw voer wilt geven aan je kitten, raden we sterk aan om dit alleen te doen onder begeleiding van een dierenarts met kennis van voedingsleer, en om gebruik te maken van professioneel samengestelde complete BARF-maaltijden.
Alternatieven als je toch natuurlijker wilt voeren
Wil je graag zo natuurlijk mogelijk voeren, maar schrik je terecht van de risico's van rauw voer? Er zijn alternatieven.
Hoog-vlezig natvoer met 70 tot 80 procent vlees komt dicht bij een natuurlijk dieet, maar is veilig geproduceerd en uitgebalanceerd. Merken zoals Applaws, Feringa en MAC's bieden dit aan.
Licht gegaard voer is een middenweg. Het vlees wordt kort verhit om bacteriën te doden, maar behoudt meer smaak en voedingsstoffen dan traditioneel geproduceerd voer.
Professioneel samengestelde BARF-maaltijden zijn veiliger dan zelf samenstellen. Bedrijven zoals KVV (Kiezebrink Voer en Voeding) en Primal bieden complete maaltijden aan die door voedingsdeskundigen zijn samengesteld. Let wel: het risico op bacteriële besmetting blijft bestaan.
Zelfgekookt voer is een optie als je de ingrediënten wilt controleren. Kook het vlees goed door en laat een dierenarts een voedingsplan opstellen om tekorten te voorkomen.
Hoog-vlezig natvoer met 70 tot 80 procent vlees komt dicht bij een natuurlijk dieet, maar is veilig geproduceerd en uitgebalanceerd. Merken zoals Applaws, Feringa en MAC's bieden dit aan.
Licht gegaard voer is een middenweg. Het vlees wordt kort verhit om bacteriën te doden, maar behoudt meer smaak en voedingsstoffen dan traditioneel geproduceerd voer.
Professioneel samengestelde BARF-maaltijden zijn veiliger dan zelf samenstellen. Bedrijven zoals KVV (Kiezebrink Voer en Voeding) en Primal bieden complete maaltijden aan die door voedingsdeskundigen zijn samengesteld. Let wel: het risico op bacteriële besmetting blijft bestaan.
Zelfgekookt voer is een optie als je de ingrediënten wilt controleren. Kook het vlees goed door en laat een dierenarts een voedingsplan opstellen om tekorten te voorkomen.
Hygiëne bij rauw voer
Als je besluit om rauw voer te geven, is strikte hygiëne essentieel om het risico op besmetting te beperken.
Bewaar rauw voer altijd in de koelkast of vriezer, gescheiden van menselijk voedsel. Ontdooi rauw voer in de koelkast, nooit bij kamertemperatuur. Was je handen grondig met zeep na het hanteren van rauw voer. Reinig de voerbak en alle oppervlakken na elke maaltijd met warm water en afwasmiddel.
Ruim resten rauw voer na 20 minuten op. Laat het nooit urenlang staan, want bacteriën vermenigvuldigen zich snel bij kamertemperatuur.
Wees extra voorzichtig als er jonge kinderen, ouderen of mensen met een verminderde weerstand in huis zijn. De kans op overdracht van Salmonella en andere bacteriën via de kat of het voer is reëel.
Bewaar rauw voer altijd in de koelkast of vriezer, gescheiden van menselijk voedsel. Ontdooi rauw voer in de koelkast, nooit bij kamertemperatuur. Was je handen grondig met zeep na het hanteren van rauw voer. Reinig de voerbak en alle oppervlakken na elke maaltijd met warm water en afwasmiddel.
Ruim resten rauw voer na 20 minuten op. Laat het nooit urenlang staan, want bacteriën vermenigvuldigen zich snel bij kamertemperatuur.
Wees extra voorzichtig als er jonge kinderen, ouderen of mensen met een verminderde weerstand in huis zijn. De kans op overdracht van Salmonella en andere bacteriën via de kat of het voer is reëel.
Veelgestelde vragen over BARF
Het BARF-dieet voor katten is een onderwerp waarover de meningen sterk verdeeld zijn. De mogelijke voordelen zijn er, maar de wetenschappelijk onderbouwde risico's zijn niet te negeren. De Nederlandse dierenartsenvereniging en de Universiteit Utrecht raden rauw voer af vanwege gezondheidsrisico's voor zowel kat als mens. Als je toch kiest voor rauw voer, doe dit dan alleen onder begeleiding van een dierenarts en met strikte hygiëneregels. Er zijn veiligere alternatieven die dicht bij een natuurlijk dieet komen.
